header wat is een trauma

Wat is een trauma?

Sommige kinderen en jongeren maken één of meer schokkende gebeurtenissen mee. Dat kan bijvoorbeeld een verkeersongeval zijn, of seksueel misbruik. Of bijvoorbeeld zien dat iemand mishandeld wordt. Een kind kan daarna posttraumatische stressreacties ontwikkelen. Als de reacties te lang of te intensief aanhouden, kunnen de stressreacties verminderen met behulp van traumabehandeling.

  • Niet iedereen krijgt last; het kan zijn dat iemand na het meemaken van een gebeurtenis klachten krijgt, terwijl een ander dat na een vergelijkbare gebeurtenis niet heeft.
  • Schokkende gebeurtenissen komen op alle leeftijden voor.
  • Vooral bij kindermishandeling is de kans op posttraumatische stressreacties groot. Het gaat namelijk vaak om meerdere gebeurtenissen terwijl kinderen niet altijd goed worden opgevangen door hun ouders. Kindermishandeling is elke vorm van mishandeling die voor een kind bedreigend of gewelddadig is, bijvoorbeeld seksueel misbruik, fysieke mishandeling, verwaarlozing en getuige zijn van huiselijk geweld.

Ongeveer één op de zeven kinderen en jongeren maakt één of meer schokkende gebeurtenissen mee. Ongeveer 16% ontwikkelt een (post)traumatische stressstoornis, zie de pagina 'Is dit normaal?', wat betekent dat de gebeurtenis niet goed verwerkt is.

Sabine is 2 ½ jaar oud. Tijdens een vakantie in een warm land is zij een uur met haar vader in de lift vast komen te zitten. De stroom viel uit zodat de airco en het licht het niet meer deden. Er waren in dat uur momenten waarop haar vader in paniek raakte. Eenmaal thuis durft ze niet meer op haar eigen kamer te slapen, wil ze haar moeder altijd in de buurt hebben, is afscheid nemen op de peuterspeelzaal een drama en eet en drinkt ze met moeite.

Ahmed is acht jaar. Hij is met zijn ouders uit Syrië gevlucht naar Nederland. Hij woont sinds anderhalf jaar in een klein dorp. Op school gaat het niet goed. De juf vraagt zich af of speciaal onderwijs niet beter voor hem is. Ahmed is druk, maakt dreigende bewegingen en kan op het schoolplein niet tegen zijn verlies. Hij voelt zichzelf erg snel te kort gedaan, en slaat van zich af. Zijn ouders vertellen over de spannende vlucht uit Syrië. En dat hij zijn oma en zijn hond erg mist. Thuis is hij heel bang en slaapt bij zijn moeder in bed.

Alex is elf jaar oud. Hij is geopereerd aan een tumor in zijn hoofd. Nu is hij bang om het litteken te zien wanneer hij zijn haar kamt. En hij gaat niet meer naar de kapper. Op school is hij snel afgeleid en is hij minder geïnteresseerd in de lessen. Tot ergernis van zijn ouders gaat hij laat slapen, en heeft hij geen plezier meer in voetbal. Alex kan de herinneringen aan het moment voor de operatie niet onderdrukken. Hij ziet telkens beelden voor zich van de gespannen gezichten van zijn ouders en de operatiekamer.

Lisa is zestien jaar oud. Ze fietste na een feestje het laatste stuk alleen naar huis. Ze werd toen tegengehouden door een groep jongens van een andere school. Ze trokken haar van haar fiets af en hebben haar aangerand. Ze blijft het voor zich zien. Ze voelt zich vies, en durft niet naar bed, omdat ze veel nachtmerries heeft. Haar schoolprestaties gaan achteruit, ze raakt geïsoleerd, en om dat nare gevoel in haar lichaam niet te voelen gebruikt ze drugs en alcohol.

body

Wanneer is er sprake van onvoldoende herstel?

  1. Een kind heeft een schokkende gebeurtenis(sen) meegemaakt
  2. en krijgt daardoor ernstige klachten zoals verandering van gedrag, gedachten of gevoelens,
  3. en deze klachten gaan niet over of zijn nog te hevig na een maand.

Zie voor signalen van posttraumatische stressreacties de pagina 'Is dit normaal?'.

Doe de check
Meestal gaan klachten vanzelf over. Verwerken is niet hetzelfde als vergeten. Vaak kan je er na een tijdje weer over praten of aan denken zonder opnieuw van slag te raken. Maar soms blijven de klachten. Duurt dat langer dan een maand na de gebeurtenis, trek dan aan de bel. Als je twijfelt of er sprake is van posttraumatische stressreacties bij jezelf, of bij een ander, vul dan de traumacheck in.